لوله‌ گاز، یکی از مهم‌ترین انواع لوله‌ است که برای انتقال گاز شهری استفاده می‌شوند. این لوله‌ها معمولا گاز را از پالایشگاه‌ها به مصرف‌کنندگان منتقل کرده و آن را به اجاق‌ها، بخاری‌ها، دیگ‌های بخار و سایر دستگاه‌ها می‌رسانند. لوله‌های گاز از نظر روش نصب به دو دسته “روکار” و “توکار” تقسیم می‌شوند، که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند.قیمت لوله گاز نیز بر اساس ویژگی توکار یا روکار بودن، متغیر خواهد بود.

لوله گاز خانگی روکار چیست؟

لوله‌های گاز خانگی روکار از نورد ورق‌های فولادی سیاه ساخته می‌شوند و به‌طور معمول در داخل ساختمان نصب می‌گردند. این نوع لوله‌کشی بیشتر برای استفاده در منازل مناسب است و معمولا برای مسافت‌های طولانی توصیه نمی‌شود. به‌دلیل اهمیت بالای ایمنی در انتقال گاز، لوله‌ها معمولا در گوشه‌ها یا کناره‌های دیوار به‌صورت افقی یا عمودی قرار می‌گیرند. برای افزایش دوام و مقاومت در برابر خوردگی، بدنه لوله را رنگ می‌زنند یا سطح آن را با مواد ضدزنگ می‌پوشانند.
استفاده از لوله گالوانیزه (به خصوص لوله گالوانیزه گرم) برای انتقال گاز پیشنهاد نمی‌شود. چون مواد گالوانیزه داخل لوله با عناصر گازی وارد واکنش شده و سست (پوسته پوسته) می‌شوند. این پوسته‌ها علاوه بر آلوده کردن گاز، مسیر لوله را نیز مسدود می‌کنند. لازم به ذکر است که قیمت لوله گاز خانگی بر اساس وزن و ضخامت لوله تعیین می‌شود.

• الزامات اجرای لوله گاز روکار

لوله‌ گاز خانگی روکار به دلیل قرارگیری در معرض عواملی چون رطوبت، ضربه و تغییرات دمایی، نیاز به دقت و حساسیت بالا در انتخاب و نصب دارند. این لوله‌ها باید از سایر تاسیسات مانند لوله‌های آب و پریزهای برق فاصله مناسب داشته باشند تا ایمنی حفظ شود.
در محیط‌هایی که رطوبت زیاد است، مانند استخر و حمام، بهتر است از لوله‌های روکار استفاده نشود؛ اما در صورت لزوم، نصب سقف کاذب می‌تواند این لوله‌ها را در شرایط مناسب قرار دهد. همچنین، برای افزایش طول عمر و جلوگیری از زنگ‌زدگی و خوردگی، لوله‌های گاز روکار باید با پوشش ضد زنگ و رنگ مخصوص مقاوم‌سازی شوند.

• استاندارد لوله های گاز خانگی کدام است؟

لوله‌های گاز خانگی، حتما تحت استانداردهای ملی ایران ISIRI 3574، استاندارد بین‌المللی DIN 2440 و استاندارد بین‌المللی DIN EN 10255تولید می‌شوند و سپس وارد فرایند آزمایشات تست گاز قرار می‌شوند.

لوله گاز API چیست؟

لوله گاز API (American Petroleum Institute) به لوله‌هایی گفته می‌شود که طبق استانداردهای معتبر API برای انتقال گاز و نفت طراحی و تولید می‌شوند. این لوله‌ها از ورق‌های API سیاه نورد می‌شوند که کیفیت و مقاومت بسیار بالایی دارند و آسیب‌پذیری آنها کم است. به همین دلیل در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به کار می‌روند. استانداردهای API در طراحی این لوله‌ها شامل معیارهایی برای مقاومت در برابر فشارهای بالا، خوردگی، سایش و تغییرات دما است. لوله‌های گاز API معمولا در پروژه‌های زیرزمینی یا محیط‌هایی که شرایط سخت محیطی وجود دارد، استفاده می‌شوند و به دلیل ساختار محکم و کارایی بالا، انتقال ایمن و کارآمد گاز و سایر سیالات هیدروکربنی را تضمین می‌کنند.

• الزامات اجرای لوله گاز توکار

برای نصب لوله گاز API، باید به این نکته توجه کنید این لوله‌ها هنگام قرارگیری درون ساختار و انتقال گاز تحت فشار، از سایر تاسیسات نظیر کابل‌های برق و لوله‌های آب و فاضلاب فاصله کافی داشته باشند. این فاصله‌گذاری برای جلوگیری از خطرات احتمالی و اطمینان از ایمنی بسیار ضروری است. علاوه بر این، در مکان‌هایی که بارهای سنگین را تحمل می‌کنند، مانند پارکینگ‌ها، نصب لوله گاز باید با رعایت اصول و استانداردهای خاص انجام شود.
همچنین، عایق‌کاری مناسب و دقیق لوله‌ها اهمیت فراوانی دارد؛ از این رو، تیم اجرایی باید مراحل پاکسازی آلاینده‌ها، چربی‌زدایی و زنگ‌زدایی را با دقت بالا انجام دهد تا طول عمر و عملکرد بهینه لوله‌ها تضمین شود.

• استانداردهای تولید لوله گاز API

استاندارد لوله‌های API تحت عنوان API 5L شناخته می‌شود. این استاندارد به ویژه برای تولید لوله‌های فولادی که در انتقال نفت، گاز و دیگر سیالات تحت فشار استفاده می‌شوند، طراحی شده است.
لوله‌های مطابق با API 5L در دو نوع PSL1 و PSL2 قرار می‌گیرند که هرکدام با توجه به کیفیت مواد و آزمایش‌های کنترل کیفیت متفاوت از یکدیگر هستند. لوله‌های گاز تولیدی شرکت سپنتا نیز مطابق با استاندارد ISIRI3360 و تحت فشار هیدرو استاتیک ۵۰ بار ساخته می‌شوند تا عملکردی ایمن و قابل اطمینان را در انتقال سیالات تحت فشار فراهم کنند.

بنابراین می‌توان تفاوت لوله گازی و api را به این صورت جمع بندی کرد:

• روش اجرا لوله کشی گاز: اصلی‌ترین تفاوت لوله‌های توکار و روکار، روش اجرای آنهاست. لوله‌های روکار، بر روی سطح نصب شده و قابل مشاهده هستند. اما لوله‌های توکار داخل سقف، کف یا دیوار قرار می‌گیرند و از دید پنهان هستند.
• نوع ورق: لوله‌های API از نورد ورق‌های فولادی که تحت استانداردهای API آمریکا تولید شده‌اند، در حالی که لوله‌های گاز خانگی، از نورد ورق‌های فولادی st37 تولید می‌شوند.
• نوع پروژه و کاربرد لوله گاز: لوله گاز خانگی روکار به دلیل قرارگیری در فضای خارجی، برای پروژه‌های کوچک نظیر لوله‌کشی گاز واحدهای ساختمانی مناسب است. اما کاربرد لوله API لوله‌کشی برای انتقال گاز شهر به شهر و اساسا پروژه‌های بزرگ است.
• جنس لوله گاز: جنس لوله‌های توکار معمولا از لوله فلزی API با ورق‌های مخصوص API است. در حالی که لوله روکار معمولا لوله فولای درزدار می‌باشد.
• مسیر انتقال گاز: لوله‌های گاز توکار برای مسافت های طولانی و زیر زمینی (بین شهری و بین استانی) استفاده می شوند. اما لوله‌های گاز خانگی به صورت روکار استفاده می‌شوند. برخی از کارفرمایان به بهانه صرفه‌جویی در هزینه‌ها از لوله گاز خانگی به عنوان لوله گاز توکار استفاده می‌کنند. اما به خاطر احتمال آسیب‌دیدگی و خطرات ناشی از نشت گاز، این امر توصیه نمی‌شود.
• قیمت: قیمت لوله API به علت نوع ورق و حساسیت تولید از لوله گاز روکار گران‌تر است. همچنین نصب لوله‌های API نیز از نصب لوله گاز خانگی بالاتر است.

لوله کشی گاز توکار بهتر است یا روکار؟

نمی‌توان با قطعیت در این مورد صحبت کرد. چون هر کدام از این نوع لوله کشی، به نیاز پروژه و البته بودجه کار بستگی دارد. همچنین انتخاب بین لوله‌کشی گاز توکار و روکار به عوامل مختلفی مانند ایمنی، دوام، هزینه و الزامات استانداردی بستگی دارد.

• لوله‌کشی توکار از نظر زیبایی و محافظت در برابر ضربه‌های فیزیکی برتری دارد، اما نیاز به رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری خواهد داشت. از جمله استفاده از لوله‌های بدون درز (مانیسمان) یا درزجوش با تست‌های دقیق، پوشش ضدخوردگی و عبور از مسیرهای مشخص‌شده در نقشه‌های تأییدشده. همچنین، در صورت نشتی، تشخیص و تعمیر دشوارتر است.
• لوله‌کشی روکار به دلیل دسترسی آسان برای تعمیرات و نگهداری ایمن‌تر مطرح است و در بسیاری از ساختمان‌ها، مخصوصا صنعتی، ترجیح داده می‌شود. اما در معرض آسیب‌های محیطی و ضربه قرار دارد و از نظر ظاهری ممکن است نامناسب باشد.

به‌طور کلی، اگر ایمنی و دوام اولویت دارند و اجرای اصولی با رعایت استانداردها انجام شود، لوله‌کشی توکار گزینه بهتری است، اما برای دسترسی و نگهداری آسان‌تر، لوله‌کشی روکار توصیه می‌شود.

انواع لوله گازی کدام است؟

از ۳ گروه لوله فولادی سیاه به عنوان لوله‌های خطوط انتقال گاز بهره می‌برند
1. لوله سیاه گازی خانگی درزدار st37
2. لوله گاز درزدار فولادی API
3. لوله گاز فولادی مانیسمان
تمام این لوله‌ها باید پیش از بهره‌برداری، باید تحت آزمایشات تست و استانداردهای لازم برای انتقال گاز، قرار بگیرند.

تفاوت لوله گاز خانگی روکار، توکار و APIدر چیست؟

لوله‌های روکار که حتما از ورق‌ها st37 و به صورت روکار استفاده می‌شوند. این لوله‌ها استاندارد تولید مشخصی دارند که در بالا به آن اشاره شد و معمولا ابعاد خیلی بزرگی ندارند.
لوله های توکار می‌توانند مانیسمان یا API باشند. لوله‌های API لوله‌های فولادی درزدارند که تحت استاندارد API تولید می‌شود. اما لوله‌های مانیسمان، لوله بدون درز است که هم به صورت توکار و هم به صورت روکار و برای انتقال گاز با فشار بالا استفاده می‌شود.

لوله گازی سپنتا چه ویژگی‌هایی دارد؟

سپنتا، یکی از تولیدکنندگان قدر و نامی در زمینه تولید لوله گاز در کشور محسوب می‌شود که انواع لوله گاز روکار خانگی و لوله گاز توکار API را تولید می‌کند. محصولات این شرکت، از ورق‌های فولادی درجه یک کارخانه فولاد مبارکه تولید می‌شود. این لوله‌ها با روش گالوانیزه گرم پوشش‌دهی شده‌اند که مقاومت بالایی در برابر خوردگی، زنگ‌زدگی و فشارهای بالا به آنها می‌بخشد. لوله‌های گاز سپنتا به صورت درزدار در سایزهای مختلف از ½ اینچ تا ۴ اینچ و گاهی به‌صورت سفارشی در سایزهای بزرگتر تولید می‌شوند. این ویژگی‌ها، لوله سپنتا را به گزینه‌ای ایمن و مطمئن برای پروژه‌های گازرسانی، تاسیسات ساختمانی و صنایع تبدیل کرده است.
لوله‌های سپنتا با استانداردهای ملی و بین‌المللی مانند ASTM و ISO مطابقت داشته و تحت تست‌های دقیق آزمایشگاهی قرار می‌گیرند. برند سپنتا به‌دلیل کیفیت بالا و دوام طولانی، همواره مورد توجه کارفرمایان و مجریان سیستم‌های گازرسانی بوده است.

سایز انواع لوله گازی سپنتا به اینچ چقدر است؟

• لوله گاز روکار از سایز ۱.۲ اینچ الی ۲ اینچ با ضخامت‌های ۲ الی ۳ میل
• لوله گاز توکار API از سایز ۱.۲ اینچ الی ۶ اینچ با ضخامت‌های ۲ الی ۳.۹ میل
• لوله گاز توکار مانیسمان، در کارخانه سپنتا تولید نمی‌شود.

سوالات متداول