گاز یا مواد گازی به خاطر ماهیتی که دارند میبایست در مسیری مشخص و بسته و محدود مثل لوله از نقطهای به نقطه دیگر منتقل گردد. چون مواد گازی، به شدت فرار و البته اشتعالزا هستند، نصب لوله گاز بسیار مهم و با اهمیت خواهد بود. لولهکشی لوله گاز، چه روکار باشد و چه توکار، باید مطابق با مقررات استاندارد اجرا شود. در غیر این صورت، احتمال نشتی گاز وجود دارد که میتواند منجر به خسارات جانی و مالی شود.
از چه نوع لولهای به عنوان لوله گاز استفاده میشود؟
لولههای گازی به صورت لوله گازی توکار و روکار استفاده میشود و معمولا لولههای سیاه درزدار است که از ورقهای فولادی st37 یا ورق سیاه API تولید میشود. در پروژهای بزرگ گازی یا در پروژههای انتقال گاز با فشار خیلی بالا، از لولههای فولادی بدون درز (مانیسمان) نیز به عنوان خطوط انتقال گاز بهره میبرند. این لولهها مقاومت و کارایی متفاوتی را ارائه میکنند. نصب و لولهکشی لولههای گاز بر اساس ماهیتشان، متفاوت است و پیچیدگیهای خاص خود را دارد.
نکته: از لوله مسی در لولهکشی گاز خانگی یا صنعتی استفاده میشود.
آیا نوع لوله بر قیمت آن و روش نصب لوله گاز تاثیرگذار است؟
بله. قیمت لوله گاز و هزینه نصب لوله نیز بر اساس نوع لوله گاز، نوع پروژه، سایز لوله و نوع روش نصب، متفاوت است. به عنوان مثال قیمت لوله و هزینه لولهکشی لولههای گاز مانیسمان، گرانترین مبلغ را برای کارفرما به همراه دارد. چون از این لوله در پروژههای عظیم انتقال گاز با فشار بالا استفاده میکنند و نصب آن پیچیدگیهای خاص خود را دارد.
در لولهکشیهای خانگی، هزینه خرید و نصب لوله گاز خانگی روکار کمترین هزینه را خواهد داشت. این لولهها از ورق ST37 تولید میشوند. همچنین به راحتی توسط بست و پیچ به سطح دیوار یا سقف بسته شده و دو سر لوله توسط جوش، به یکدیگر متصل میگردد. در حالی که لولههای گازی توکار API، به علت متریال بدنه، مقاومت بیشتر و قیمت خرید بالاتر، همچنین به خاطر نصب پیچیدهتر نسبت به لوله سیاه گاز روکار، هزینه نصب بیشتری نیز دارند.
آیا لوله کشی گاز با لوله گالوانیزه مجاز است؟
لولههای گاز عمدتا لوله درزدار سیاه تست شده هستند. این گروه از لولههای فولادی، نیاز پروژههای گازی را به خوبی پاسخگو هستند. لولههای گالوانیزه (به خصوص لولههایی که سطح داخلی آن گالوانیزه باشد) برای خطوط انتقال گاز مناسب نیستند. عناصر گازی موجب سست شدن بافت پوشش، پوسته شدن داخل لوله، مسدود کردن مسیر داخل لوله و آلوده کردن گاز میشوند.
اما گاهی با توجه به محیط نصب (مثلا در محیط صنعتی سخت)، کارفرما صلاح میبیند که از لوله گالوانیزهای که تحت تست گاز قرار گرفته و فقط سطح خارجی آن با فلز روی پوشانده شده باشد، استفاده کند. تولید لوله گالوانیزه گازی در هیچ کارخانهای به عنوان یک محصول مجزا اجرا نمیشود. اما به صورت سفارشی، لولههای گازی را گالوانیزه میکنند. لوله گالوانیزه گاز، برای کارفرما صرفه اقتصادی برای کارفرما ندارد و فقط برای پروژههایی با حساسیت بالا استفاده میشود.
روشهای لولهکشی و نصب انواع لوله گاز کدام است؟
لولهکشی گاز روکار:
تجهیزات لولهکشی گاز روکار:
- لوله درزدار گازی ST37
- اتصالات مخصوص درزدار
- اتصالات چدنی اطراف کنتور
- رنگ یا ضد زنگ
- نوار تفلون
- شیرگازی
- انواع بست سقفی و دیواری
- دستگاه جوش
- الکترود
مراحل نصب لوله گاز خانگی توکار
- طراحی و مشخص کردن مسیر لولهکشی: ابتدا مسیر دقیق لولهکشی طبق نقشه تأییدشده مشخص میشود. مسیر باید کوتاه، ایمن و بدون پیچ و خم غیرضروری باشد تا از افت فشار و خطرات احتمالی جلوگیری شود.
- شیارزنی و آمادهسازی دیوارها و کف: برای قرارگیری لولهها، شیارهایی در دیوار یا کف ایجاد میشود. این شیارها باید عمق و عرض استاندارد داشته باشند تا لولهها بهدرستی جای بگیرند و در آینده دچار آسیب نشوند.
- نصب لولهها و اتصالات: لولههای گاز طبق مسیر تعیینشده درون شیارها قرار گرفته و با بستهای مخصوص فیکس میشوند. سپس اتصالات جوشی یا دندهای بسته شده و درزهای آن با روشهای استاندارد، آببندی و تست میشود.
- تست نشتی و بررسی ایمنی: پس از نصب کامل، سیستم لولهکشی با فشار مشخصی تست میشود تا از عدم نشتی و ایمنی لولهها اطمینان حاصل شود. این تست معمولا با هوای فشرده یا نیتروژن انجام میشود.
- پوشاندن لولهها و اتمام کار: پس از تایید نهایی مهندس ناظر، لولهکش مختار است که دور لوله را با گونی یا پلاستیک بپوشاند تا از آسیب احتمالی ناشی از فشار خاک و سنگهای اطراف جلوگیری شود. سپس شیارها با مصالح مناسب مانند گچ یا سیمان پر شده و سطح دیوارها ترمیم میشود. در نهایت، اتصالات نهایی به وسایل گازسوز و کنتور متصل میشوند.
لولهکشی گاز با لوله مانیسمان
از لولههای مانیسمان برای خطوط انتقال گاز بین شهری، شهری و صنایع گاز استفاده میشود. این نوع لوله فولادی به علت تولید از شمش فولادی و نداشتن درز، مقاومت فشار بیشتری نسبت به لوله گاز خانگی و API دارند. این لولهها خطر نشتی را کاهش میدهند و ایمنی بیشتری در انتقال گاز فراهم میکنند. همچنین در برابر خوردگی داخلی و ضربه نیز مقاوم هستند.
تجهیزات و ابزار لازم برای لولهکشی گاز با لوله مانیسمان:
- دستگاه برش لوله
- دستگاه خمکاری (در صورت نیاز)
- نوار تفلون و خمیر لوله
- کپسول گاز برای تست نشت
- بست، فلنج و ساپورت لوله
- دستگاه جوش و الکترود
- پوشش عایق (در صورت نیاز)
- تجهیزات ایمنی (دستکش، عینک، کلاه ایمنی)
مراحل لولهکشی گاز با لوله مانیسمان:
- طراحی مسیر و اندازهگیری دقیق محل عبور لولهها
- برش و آمادهسازی لولهها
- نصب لولهها و اتصالات لوله گاز طبق نقشه
- محکمکاری و تثبیت لوله با بستها، فلنج یا جوش
- انجام تست نشتی با هوا یا گاز بیاثر
- تایید نهایی و بهرهبرداری از سیستم
نصب لوله گاز به صورت توکار بهتر است یا روکار؟
انتخاب بین لولهکشی گاز توکار یا روکار به عوامل متعددی مانند ایمنی، زیبایی، هزینه، محل نصب و شرایط محیطی بستگی دارد. روش توکار به دلیل قرار گرفتن لولهها درون دیوار یا کف، ظاهر مرتبتری ایجاد میکند و از آسیبهای خارجی مانند ضربه و خوردگی محافظت میشود. اما این روش نیاز به برش و تخریب دیوارها دارد و در صورت بروز نشتی، تعمیرات آن دشوار و پرهزینه خواهد بود. همچنین، باید از لولههای باکیفیت و استاندارد استفاده شود تا خطرات احتمالی کاهش یابد.
در مقابل، لولهکشی روکار به دلیل دسترسی آسانتر برای تعمیر و نگهداری، گزینهای مناسبتر از نظر سهولت اجرا و کاهش هزینهها است. اما این روش میتواند از نظر ظاهری چندان مطلوب نباشد و لولهها در معرض آسیبهای فیزیکی و خوردگی نیز قرار بگیرند. به همین دلیل، برای ساختمانهای مسکونی و محیطهای داخلی، اغلب روش توکار توصیه میشود، در حالی که در کارگاهها، فضاهای صنعتی و پروژههای موقت، روش روکار انتخاب بهتری خواهد بود.
نکات مهم در اجرای لولهکشی گاز خانگی چیست؟
برای لولهکشی گاز ساختمان، رعایت استانداردهای ایمنی و فنی ضروری است. برخی از نکات کلیدی در این فرآیند عبارتاند از:
- مشخصات دقیق در نقشه: در نقشه لولهکشی، کروکی، آدرس و زیربنای ساختمان باید بهصورت دقیق ثبت شود تا اجرای کار بدون نقص انجام گیرد.
- نصب اصولی لولهها: لولهها نباید بهصورت معلق (بارفیکسی) نصب شوند و باید از بستهای مناسب برای تثبیت آنها استفاده شود.
- محدودیت در تعداد اتصالات: در مسیر لولهکشی، نباید بیش از دو اتصال پشت سر هم قرار گیرد تا از افزایش احتمال نشتی جلوگیری شود.
- موقعیت مناسب شیر اصلی: شیر اصلی گاز باید روی رایزر پایینرونده نصب شود تا کنترل جریان گاز بهدرستی انجام گیرد.
- رعایت استاندارد قطر لولهها: در صورت بزرگتر بودن قطر لوله از حد استاندارد، باید با برش و تنظیم صحیح، اندازه آن اصلاح شود.
عوامل موثر بر قیمت نصب و لوله کشی گاز چیست؟
- نوع لوله مصرفی: لوله مانیسمان، درزدار خانگی یا API، و حتی پلیاتیلن؛ لولههای مانیسمان گرانتر هستند.
- ویژگی ابعادی لوله: هر چه لوله قطر بزرگتر یا ضخامت بیشتری داشته باشد، نصب آن سختتر و قیمت خرید و قیمت نصب آن بالاتر است.
- متراژ و مسیر لولهکشی: هرچه طول مسیر بیشتر و پیچیدهتر باشد، هزینه بیشتر میشود.
- نوع سازه: ساختمان مسکونی، تجاری یا صنعتی بودن پروژه بر قیمت تاثیر میگذارد.
- دستمزد و تعرفه نیروی فنی: با توجه به منطقه و تجربه مجری متغیر است.
- میزان سختی کار: عبور از دیوارهای بتنی، سقف یا کف طبقات هزینه را افزایش میدهد.
- هزینه تجهیزات و اتصالات: شیرها، بستها، نوار تفلون و سایر ملزومات مصرفی
